29 december 2018

De kerstpreken van 2018!

Zondag 23 december spraken onze drie Wijzen uit het Oosten, Theo Hakkert, Rachel Denneboom en Onno van Veldhuizen hun visie over geloof, hoop en liefde. Omlijst door prachtige muziek van Snow Coats en organist Martijn Thomas.

Heeft u de preken gemist of wilt u ze nalezen? Dat kan, lees ze hieronder:

Preek van Theo Hakkert

Dames en heren, goedemiddag

Ik wil het met u hebben over verbinding en over slaap. U zult zich wellicht afvragen wat verbinding verbindt met slaap, maar dat zal in de loop van deze middag duidelijk worden.

Deze week was de achtste aflevering van de talkshow van Robert Jensen op televisie. Hij wil een tegenwicht bieden tegen al die zogenaamd linkse talkshows en dus nodigt hij conservatieve gasten uit, zoals Nigel Farage en Martin Bosma. Deze week liet hij Marijn Poels aanschuiven, de maker van een documentaire over wat tegenwoordig de klimaathype wordt genoemd.

Terwijl 99 komma zoveel wetenschappers het erover eens zijn dat de opwarming van de aarde grotendeels aan de activiteiten van de mens te wijten is, is het bon ton onder een kliekje – ik zou bijna zeggen elite – van sceptici om te beweren dat het niet zo is. 

Poels klaagde dat hij als leek almaar geen toegang krijgt tot deze wetenschappers. Hij zou ze als leek wel even overtuigen van hun wetenschappelijke dwalingen, want hij heeft er uiteraard even veel, zo niet veel meer verstand van dan al die onderzoekers die zich al hun hele volwassen leven lang met deze problematiek bezig houden. Juist omdat hij het niet heeft bestudeerd.

Als ik even meega in de denktrant van Poels en andere sceptici: als je al zo lang op hetzelfde probleem studeert, heb je vast, dat moet wel, dat kan niet anders, een tunnelvisie ontwikkeld en dan kan de inbreng van iemand die er fris naar kijkt jou een breder perspectief geven. Ik zou er op willen wijzen dat voor out of the box denken het bestaan van the box essentieel is.

Poels kon geen verbinding krijgen met de wetenschappers. Sneu. Jammer dat hij de balk van zijn obsessie in zijn eigen ook niet ziet. Maar dat geldt voor wel meer gasten bij Jensen.

Wat is het toch een vreemde paradox. Aan de ene kant worden we steeds hoger opgeleid, zo hoog zelfs dat er neergekeken wordt op werken met handen en gereedschap. De samenleving schreeuwt om vaklui, zeker ook in Twente, traditioneel de regio van de techniek. En wat is eigenlijk de betekenis van ‘hoger opgeleid’? Als een loodgieter bij mij thuis iets komt aanleggen of repareren wat ik zelf niet kan, wie van ons is dan hoger opgeleid?

Aan de andere kant viert de domheid hoogtij. Respect voor kennis, intellect en wetenschap is er steeds minder. Het wantrouwen in wetenschap is fnuikend. De laffe roeptoeters op social media die vanaf hun laptop en smartphones de grootste onbenulligheden rondbazuinen beseffen niet dat ze dat kunnen doen omdat de wetenschap hen daar de ‘tools’ voor heeft aangereikt. Een laptop is een product van wetenschap, een smartphone ook, het internet is wetenschap.

Een kenmerk van veel wetenschappers is hun bescheidenheid. Ze zeggen niet snel iets terug, ze vinden liever iets nieuws uit.

Twijfel ligt aan de basis van alle kennis. Maar in deze tijd zijn twijfel en nuance geen populaire begrippen. De redenering is: Het is zoals het is, en wel omdat ik dat vind. De mening is het feit geworden.

Met kennis is niks mis. Kennis is handig. Kennis brengt je ver.

Bewondering voor kennis is er hier en daar ook nog. De kenniskwis op televisie doet het nog altijd goed. Twee voor Twaalf is een van de langstlopende programma’s, nu gepresenteerd door ‘onze eigen’ Erik Dijkstra. Oet Glanerbrug, ja.

Sinds kort is er een nieuwe kwis, gepresenteerd door Frank Evenblij, die eerder met dezelfde Dijkstra sportprogramma’s maakte.

Het uur van de waarheid, zo heet het.

En met dat programma is er iets aan de hand. De deelnemers zijn verplicht om voordat het spelgedeelte begint 24 uur wakker te blijven. In die 24 uur zitten ze in een bedompte ruimte bijeen en mogen studeren op de onderwerpen waar later vragen over zullen worden gesteld.

Iedere deelnemer weet dus al waar de vragen over gaan en dus had ik me voorgesteld dat er diepzinnige vragen zouden komen. Immers als je er 24 uur op studeren mag, kun je veel feiten opnemen en lijkt inzicht niet ver weg. Maar de vragen bleven hangen op het niveau: wie waren The Three Tenors. Domingo, Carreras en Pavarotti natuurlijk.

Hoe dom van mij, het ging niet om het studeren, maar het ging om: 24 uur niet slapen en wat doet met de paraatheid van je parate kennis. De uitdaging van Het uur van de waarheid is: niet slapen.

Ik zei al: ik wil het met u hebben over verbinding en slapen.

Want met slapen is iets aan de hand. We hebben van slapen een probleem gemaakt en daar liggen we nu wakker van. Ik zei al: de domheid viert hoogtij.

Ik neem u mee terug naar november, naar een ander televisieprogramma, naar een aflevering van Pauw, wellicht heeft u het gezien en weet u het nog. Die donderdagavond was Janny van der Heijden te gast. Zij is jurylid van Heel Holland Bakt (vanavond weer, alsof we rond kerst nog niet genoeg te eten krijgen) en ze is ook betrokken bij andere kookprogramma’s. Ze vertelde dat ze een paar duizend kookboeken in huis heeft, maar dat ze ze nooit gebruikt om uit te koken. De boeken dienen hooguit als inspiratie.

In hetzelfde programma zat, aan de overkant van de tafel, de toenmalig hoofdofficier bij het Openbaar Ministerie, Bart Nieuwenhuizen met zijn hoofd vol mooi vol grijs haar. Bij hem, zo vertelde hij, liggen de kookboeken op het nachtkastje. Voor het slapen gaan leest hij in een kookboek.

Een kookboek lezen in bed lijkt mij een probaat middel om niet bij in slaap te vallen. Van de beschrijving van een linguine al nero di seppia zou ik vooral zin in eten krijgen en geen slaap, maar Bart Nieuwenhuizen was niet aan te zien dat hij aan slapeloosheid zou lijden.

Slapen is een heet thema, zoals dat tegenwoordig wordt genoemd. De boekhandels puilen uit van de kookboeken, maar ook boeken over slaap zijn een ware rage.

De titels liggen voor de hand. Van Slaap lekker! tot Slaap jezelf naar succes (wat wel een managementboek zal zijn), en van Van dit boek ga je beter slapen tot Waarom je niet slaapt.

Die laatste titel is weliswaar geen vraag, maar er is wel een voor de hand liggend antwoord: omdat je aan het lezen bent.

Ik ben een chronische lezer, van romans vooral en die romans kunnen mij niet ingewikkeld genoeg zijn. Heerlijk.

Maar wat ik absoluut niet wil lezen, zijn boeken over slaap. Ik begrijp dat er mensen zijn met slaapproblemen, met insomnia, met een haperende REM-slaap, met gebroken nachten, met nachtmerries en ander gespuis.

Houd u mij ten goede, want ik ben maar een leek met 61 jaar slaapervaring, maar boeken over slaap zouden mij uit de slaap houden. Het probleem dat ik ermee heb, met de gedachte dat iemand mij vertellen moet hoe ik slapen moet, is dat ik dan ga nadenken over iets waar ik niet over na wil denken. Er zijn onderwerpen waar je te veel over kunt nadenken. Slaap is er daar één van.

We zijn al zo druk met leven dat er ook onderwerpen moeten zijn waar we niet steeds bij stil moeten staan. Bewust leven is mooi, maar onbewust leven is ook niet te versmaden.

Nu de wereld een global village is geworden en we van elk nieuwtje waar ook ter wereld meteen bericht krijgen via Twitter, Instagram, pushberichten en websites zitten we nooit zonder impulsen. Er kan in Japan geen buurvrouw van haar fiets worden gereden of zelfs hier krijgen we daar meteen bericht van.

We leven bewust, we staan overal bij stil, alles moet van belang zijn, geduid worden, een plaats krijgen. We letten beter ons op voedsel dan ooit, op onze gezondheid, op beweging, op voldoende frisse lucht.

De neiging om bewust te leven is zo groot geworden dat we ons daar nauwelijks nog van bewust zijn. En nu is het al zover dat we zelfs bewust menen om te moeten gaan met de slaap.

Ik zou hier een pleidooi willen houden voor een onbewust leven. Voor meer vertrouwen op intuïtie. Laat gaan, leef, vier het leven, doe eens zo gek dat je jezelf verbaast.

Van nabij heb ik gezien hoe jonge mensen – het merendeel betreft vrouwen tussen 25 en 35 – aan overmatig bewust leven lijden. Alles moet, alles is een doel, de bucketlist vult een hele wand met gele post-its. De Kilimanjaro beklimmen, zoenen met een Italian lover, duiken bij de Great Barreer Reef, drones oplaten bij luchthaven Gatwick  – de ideeën zijn zo eindeloos dat zelfs de onsterfelijke mens (ook al zo’n wens) ze nooit kan realiseren.

Ik ben voor een doelloos leven. Voor een onbewust leven waar dat kan. Want bij een bewust leven hoort ook dat we alles meteen met een kritische blik beschouwen. Weinig wordt nog meteen voor waar aangenomen. We zijn assertief en mondig geworden, maar de achterkant daarvan is dat we vol argwaan zitten, weinig waarde en geloof meer hechten aan kennis en zelfs wetenschap wantrouwen, wat ik aan het begin al zei.

Terug naar goedgelovigheid hoeft niet, maar zou het geen goed idee om de wereld en vooral onszelf met grotere openheid tegemoet te treden.

En zo kom ik bij verbinding. Wie kent niet het centrale detail van een van de mooiste kunstwerken die door een sterfelijke mens is voortgebracht. De Schepping door Michelangelo. Stel voor dat we niet in de Grote Kerk zitten, maar in de Sixtijnse kapel en dat we daar de plafondschildering zouden zien die Michelangelo schilderde in de Sixtijnse Kapel. Het fresco is niet officieel een van de wereldwonderen, maar ter plekke geldt het als Godsbewijs.

Het woord iconisch is de laatste tijd te vaak gebruikt en heeft daarmee veel aan waarde verloren, maar hier is iconisch van toepassing. Dit is De Schepping. Opmerkelijk eigenlijk. Niet de schepping van de aarde, maar de schepping van de mens. God reikt Adam het leven aan, dit is het oerbeeld van verbinding. Wijsvinger reikt naar wijsvinger.

Het reiken naar elkaar gebeurt waardevrij, het gebeurt zonder argwaan en zonder wantrouwen. Hier is er geen verborgen agenda, geen bucketlist. Dit is wat het is. Leven. Hier wordt volledig naturel een verbinding gelegd. Hier is niets abnormaals aan de hand. Dit is geheel natuurlijk.

Zo moet het, zo naturel en onbewust. In vertrouwen. Zonder maskers. Zou u niet willen dat alle vormen van verbinding zo waren?

Hier gebeurt iets waar niet over nagedacht hoeft te worden, waar niet eerst een boek over gelezen hoeft te worden. Waar niet eerst 24 uur slapeloos op gestudeerd hoeft te worden. Verbinding zou hetzelfde moeten zijn als gaan slapen. Niet problematiseren, maar doen. Niet calculeren en afwegen en nog eens twijfelen en dan maar beslissen.

We denken zo veel na, we denken overal over na, we leven in ons hoofd, hoor je steeds. We zijn hyperbewust met het leven bezig, om oververmoeid van te worden. Hoeft niet, hoor, ik zou zeggen: doe het niet. Leef onbewust, treed de wereld met vertrouwen en open blik en open geest tegemoet. Doe als uw twee hersenhelften: zoek de harmonie met de ander op onbewuste wijze.

Om te slapen ga je liggen en bij verbinding steek je je hand uit.

U slaapt er ook beter van.

Meer...Minder

Preek van Rachel Denneboom

Hoe bijzonder is dit? Ik, Joods geboren en opgevoed, sta hier in een Kerstverhaal.
Dat is nog maar 1 persoon eerder overkomen. Maar hij was toen wel de hoofdpersoon;-).

Toen ik gevraagd werd om te ‘preken’ en gelijk JA zei, vroeg iemand mij: waarom jij?

Dat vond ik een goeie vraag, ik had zelf nl geeeen idee.
Een paar dagen later las ik in Tubantia: hoogste nieuwkomer bij de gemeenteraadsverkiezing namens de VVD dit jaar en ze geeft haar partij tegenkleur. Dat laatst vat ik maar op als een compliment, ik denk alleen dat Klaas Dijkhoff er minder enthousiast van wordt;-)

Ik dacht wel gelijk: het hoeft toch niet over politiek te gaan he? Boeiend onderwerp, maar ik ben bang dat daar niemand voor is gekomen op de zondag voor Kerst. Ook stond er dat wat Gerard Cornelisse betreft het thema Verbinding en Verwondering is. Toch politiek dus. Verbinding is wat je als raadslid graag wilt bewerkstelligen. Verwondering is de realiteit van een nieuwkomer. 
Gelukkig las ik later op de website van het Wilminktheater dat het ‘gewoon’ mag gaan over Geloof, hoop en liefde. Liefde…als kenner van de vele aspecten van liefde werd een onderwerp kiezen ineens makkelijk. Liefde viel dus af;-).

Hoewel ik blijf geloven in de liefde hoor!

 

Waar geloof ik dan nog meer in?
Ik heb 2 lijfspreuken waar ik echt in geloof.

De eerste is een quote van Steve Jobs: the ones who are crazy enough to think they can change the world are the ones that do. 
En die wereld is zooo dichtbij te veranderen. In onze eigen omgeving, in onze eigen stad. Toch even politiek,  want dat was precies mijn drijfveer om de politiek in te gaan. Er zijn mensen die kiezen voor het vak van politicus. Ik niet. Ik heb een ander mooi vak. Ik wil gewoon mijn stad mooier maken. En het leven in Enschede samen met mijn stadgenoten nog prettiger maken. Net dat verschil maken, de wereld een klein beetje veranderen. Afgelopen week hoorde ik iemand vragen: wiens dag heb jij vandaag fijner gemaakt? Ik vind dat een mooi idee en heb mezelf voorgenomen dat ik volgend jaar regelmatig iets ga doen om iemands dag leuker te maken. 
We zijn allemaal druk, 5-6-7 dagen per week. Door alle technologische ontwikkeling zijn we 24/7 bereikbaar, we mailen en appen meer dan er gebeld wordt. Onderzoek heeft  aangetoond dat de jeugd bellen zelfs heel eng vindt en het zoveel mogelijk vermijdt. Heerlijk al die techniek die ons werk ook makkelijker en sneller heeft gemaakt, maar soms kan ik al die dingen wel uit het raam gooien.
Maken we echt bewust tijd voor persoonlijk contact? Staan we stil bij geluk van elkaar?

Nederland staat als 6eop de ranglijst van de gelukkigste landen ter wereld. Alleen de Scandinavische landen en Zwitserland staan boven ons. Nederlanders geven hun leven een 7,8

En toch….als we social media openen…: we klagen en mopperen. Vooral overen opelkaar. We maken elkaar voor van alles en nog wat uit. En dan formuleer ik het nog netjes. Ik sta wel in een kerk he;-) Maar waarom doen we dat?  Hoezo ontstaan er Twitterstormen als je iets zegt dat een ander niet zint? 

Deels omdat het in onze cultuur zit. We zeggen gewoon waar het op staat.
Maar ik denk ook dat het deels komt, omdat we voorbijgaan aan elkaars dag fijner maken. We lezen op social media hoe het met elkaar gaat en liken dat. En bij slecht nieuws sturen we een klavertje 4. Maar wat doen we IRL? 

Social media zijn nieuwsplatformen waar de wereld sneller en dichterbij van is geworden. Ik zeg altijd dat Twitter een betere uitvinding is dan de telefoon. En dat is ook zo als je het technisch bekijkt. Als er vroeger nieuws in de stad was, dan belde je een vriend en die belde weer een vriend. Je vertelde het natuurlijk ook bij de bakker en na een dag of 3 wist heel Enschede het. Tijdens de couppoging in Turkije (15 juli 2016), had ik binnen 3 minuten contact op Twitter met een vrouw die Nederlands sprak en ter plekke was. Die had ik nooit gevonden in het telefoonboek.  Twitter heeft de kracht om nieuws te verspreiden en grote groepen mensen te bereiken. Als je het positief en objectief gebruikt.

Maar de keerzijde van Twitter is dat al die mensen er ook een mening ‘doorbellen’ en dat gaat soms alle perken te buiten. Mensen typen de meest bizarre ideeën en kwetsende dingen, die ze heus niet per telefoon hadden geroepen of bij de bakker hadden gezegd tussen een halfje wit en een appeltaart door.

Als we af en toe elkaars dag fijner maken, zijn we samen sterker dan die anonieme bellers op Twitter!

 

Terug naar: waar geloof ik in, want bovenstaande valt misschien wel meer onder het onderwerp Verwondering. 

Ik geloof in de kracht van positiviteit doorgeven. Bij een Starbucks drive-in heeft eens een vrouw spontaan de koffie voor de persoon in de auto achter haar betaald. Zomaar. Die verbaasde ontvanger deed hetzelfde voor de volgende bestuurder. De ‘uw koffie is al betaald door de voorganger-ketting’ heeft 11 uur geduurd. 387 mensen hebben hetzelfde gedaan. Dan maak je elkaars dag fijner! Ook een leuke actie voor social media trouwens;-) Vriendelijk zijn is aanstekelijk blijkt uit dit koffieverhaal.
Nav hiervan ben ik verder gaan googlen (lang leve de techniek;-) en gaan nadenken waar ik bewust meer tijd voor kan maken. Kleine dingen die ik kan doen voor een ander en als dat ook aanstekelijk werkt, gaan we in ieder geval Enschede veranderen. En Enschede ligt heel centraal in Europa, dus we breiden het daarna vanzelf uit;-) Dan zijn we samen the ones that do! 

 

Mijn 2elijfspreuk is Wat niet kan is nog nooit gebeurd.

Ik geloof echt dat alles mogelijk is en dat je er zelf veel invloed op hebt. Dat past ook bij denken vanuit positiviteit. 
Dat je kunt bereiken wat je wilt. Zelf. Of zoals Walt Disney zei: if you can dream it, you can do it.

Wat niet kan is nog nooit gebeurd geldt niet alleen voor dromen waarmaken. Het werkt ook bij heel praktische zaken als een deadline halen, in mijn vak best essentieel. Die haal ik altijd. Of bijna of bijna altijd;-) Omdat wat niet kan nog nooit gebeurd is. En ja, daar hoort dan een nacht doorwerken bij, maar dan is in ieder geval niet gebeurd wat niet kan.

 

Ik denk ook dat geluk maakbaar is. Voor 40% in ieder geval. 50% schijnt in je genen te zitten. 10% zijn je levensomstandigheden. Niet teveel op focussen, want het is maar 10%. 

Maar op die 40% heb je dus zelf invloed. En met een beetje geluk helpen anderen je om gelukkig te zijn. 

Geluk hoort volgens mij gewoon in het rijtje: Geloof, hoop, liefde en… geluk.

Het klinkt niet alleen goed, het is een mooie aanvulling op de essentie van ons leven.

Als ik u NU vraag hoe gelukkig u bent, welk cijfer geeft u uw geluk dan?

Een 6? Dan is die 40% nog niet vol benut.

Een 7? Hoe mooi zou het zijn om er een acht van te maken?

Simpele kleine dingen dragen bij aan je geluk. Kerst is begonnen, de wereld draait door. Je praat met een vriendin waar je al jaren je leven mee deelt en die zoveel voor je betekent. Met geliefden aan het kerstontbijt. 
En schoenen kopen helpt ook;-)

Maar deze is het mooiste en probeer ik echt toe te passen: geniet van het moment.
Geluk ervaar je niet straks. Straks bestaat niet. Een diner met vrienden of familie geeft je NU dat gevoel. Als je er bewust van geniet in ieder geval. Gooi eens vooraf alle telefoons in een mandje: je hebt een totaal andere avond! Diegene die toch even gaat kijken, moet de rekening betalen;-) Dat is mij al eens gebeurd;-)

Voor geluk is je sociale kring belangrijk. Als je aan mensen vraagt of ze gelukkig zijn, geven ze je de indruk het antwoord diep in zichzelf te zoeken. Toch is de realiteit anders: we kijken hoofdzakelijk naar de mensen om ons heen. Vrienden en familie zijn van belang voor je eigen geluk, maar we spiegelen ook aan anderen. We vergelijken prettige en onprettige ervaringen met die van mensen om ons heen.

De kwaliteit van interacties tussen individuen is een sleutelelement voor geluk.

Geluk is dus zowel sociaal als individueel. Andere mensen zijn belangrijk voor jouw geluk.

 

Dat sluit dan toch aan bij wat we eerder hebben genoemd? Elkaars dag fijner maken.

Als we elkaar gelukkig maken, wordt geluk dus ook aanstekelijk! 

Nog even en Enschede wordt de mooiste stad van de wereld;-)!

 

Toen ik dit aan het schrijven was, wist ik niet goed wat ik over hoop kon zeggen.

Hoopis de onzekere verwachting dat een bepaalde gewenste gebeurtenis zal plaatsvinden. 

Daar worden liberalen als ik zenuwachtig van;-) Het druist in tegen ons gevoel van zelf beslissen. Het klinkt voor mij als afwachten. 

En het sluit  helemaal niet aan bij wat ik net heb verteld over dat alles mogelijk is en dat zelfs geluk maakbaar is. 

En woensdag bleek ineens dat hoop je kan helpen om de realiteit uit te stellen.

Als de telefoon gaat hoor ik over een goede vriend heel slecht nieuws.

En ineens blijkt hoop alles wat ik heb. Als je niets meer kunt beïnvloeden, blijft enkel de hoop over.

Een heel onzekere verwachting met de diepste wens op een klein wonder. 

Ik spreek de wens uit dat we samen kleine dingen veranderen om elkaars dag fijner en onze wereldse stad mooier te maken en dat we elkaar helpen om die 40% geluk vol te maken.

En de liefde…? Ach, daar luister ik straks gewoon weer voor naar Daniel Lohues ‘As de liefde mar blef win’n’. 

 

Zolang het vuur zal blieben branden
Schieten vonken naor de sterren
Zolang de zee rolt op de stranden
En der wark komp uut de handen
Zolang de kinder blieben zingen
En alles giet zoals het moet
En as de liefde mar blef winnen
Komp ‘t allemaol wel goed

 

 

Ik wens u gezellige kerstdagen en een aanstekelijk fijn 2019!

Meer...Minder

Preek van Onno van Veldhuizen

Waarde gelovigen, want wat u ook gelooft u gelooft allemaal wat.

Deze grote kerk was ooit in 1862 tot het bot toe afgebrand. De nieuwe in ere herstelde ramen werden o.a. geschonken door de Van Heek’s en De Scholtens. Textieladel verplichtte. Enige animositeit was er ook tussen de eng verbonden families. De Van Heeks stonden zich voor op een gedegen, spaarzame en nuchtere levenshouding en keken welwillend neer op de wat al te speelse en bourgondische Scholtens die iedere gelegenheid, hoe gering ook, voor een goed feest te baat namen. Op de dag van de kerkelijke opening liep een Van Heek langs het door de Scholtens geschonken raam; het laatste avondmaal, en kon niet nalaten te zeggen: “Kiek, doar zitten ze weer te etten”.

Een eerste ontheiliging in de nog nieuwe Kerk, die nu geen kerk meer is en vandaag toch ook misschien weer een beetje wel. Ook vandaag zoeken we weer betekenis op een plek waar mensen dat waarschijnlijk al meer dan duizend jaar doen en dat is niet toevallig ook de plek waar onze stad is ontstaan. Deze plek. Komt allen tesamen! We zitten hier vandaag in een veel langere traditie dan je je bewust bent onder alle geloven en hemelen verzameld.

Ik heb van de lekenpreek wakker gelegen. Ik zag mijzelf als burgemeester deze kansel opgaan om daarna als vage n’ónneuzele kwast  weer bij jullie op de begane grond terug te keren. Waarom zou je bij je volle verstand je zo kwetsbaar opstellen met niet voor de hand liggende en soms moeilijke gedachten?  Wat ik ga zeggen sprak ik nooit uit en schreef ik nooit op. Dat hoeft ook niet. Het is privé. Een toefje IJdelheid? Ongetwijfeld. Dat heeft mij verleid. En ik zal het misschien berouwen. Maar u krijgt mijn vertrouwen. En we gaan dus met “je” verder. 

Wat ik te zeggen heb is mijn antwoord op een aantal grote vragen dat ieder mens bezighoudt en misschien daarmee van een betekenis die boven mij uitgaat en bij u binnenkomt. Doar geet op an met Kersmis.

De Vier Vragen
Ik heb een viertal indringende vragen voor jullie. Ga maar even staan, als je dat kunt en knik een willekeurig onbekend persoon – bij wijze van Kerstgroet - nu eens vriendelijk toe. Doet je ogen even dicht en geef – een beetje eng - links en rechts een hand.

Een onschuldige testvraag: FC Twente wordt keukenkampioen

Vraag 1) 
Wie van jullie denkt, dat wij alles uiteindelijk wel zullen begrijpen. Er komt een sluitende wetenschappelijke theorie van alles; the theory of everything. Rechterhand omhoog, voor ja. Kijkt u maar even.

Vraag 2) 
Wie van jullie gelooft in God?

Vraag 3) 
Wie van jullie had ooit een diep religieuze ervaring?

Vraag 4) 
Wie van jullie hecht aan zondagsrust?

Voor mij zijn de antwoorden, nee, nee, ja, ja. En ik zal mijn antwoorden geven, zodat je de eigen gedachten aan de mijne toetsen kunt. 

Antwoord op vraag 2 geloven in God en 3 de religieuze ervaring

Ik geloof niet meer. Het gebeurde op een avond in Parijs op een kleine Chambre de Bonne toen ik 26 was. Ik las Dietrich Bonhoeffer, de 39 jarige Duitse predikant, die drie weken voor het einde van de Tweede Wereldoorlog werd opgehangen omdat hij betrokken was bij de laatste aanslag op Hitler. Hij schreef  in zijn laatste brieven aan zijn vrouw en familie dat we moeten leven “alsof God niet gegeven is… Voor en met God leven wij zonder God”. Voor mij viel God met die woorden als menselijk construct door de mand en van zijn hemelse troon. Ik heb het er – 30 jaar later - nog steeds op rationeel onverklaarbare wijze moeilijk mee. En het spijt me dat juist de woorden van een zo gelovig en consequent moedig mens als Bonhoeffer mij de laatste zet gaven. Maar met het verlies gebeurde er ook wat. Ik had tegelijkertijd een diep religieuze ervaring.

Antwoord op vraag 3 

Eerst toen alle vanzelfsprekende religieuze antwoorden op mijn levensvragen wegvielen drong voor het eerst het verpletterende wonder van het leven tot mij door. Een groot gordijn werd weggetrokken. Het was of ik wakker werd en alles voor het eerst zag. En vooral ook voelde. 

De onbegrijpelijkheid dat wij er zijn, bewust denkend, in een – totaal onbegrijpelijk - steeds sneller  uitdijend heelal waarin tijd en ruimte alleen maar toenemen,terwijl wij een eindig leven leiden waar steeds minder van overblijft en we het verval alle dagen ondervinden, ontkennen en bestrijden met alles wat in ons is. 

Het unieke van het mens zijn is niet alleen dat we onszelf bewust zijn – sommige andere dieren kunnen dat ook – maar dat het heelal zich – zo ver wij weten – alleen in ons bewust wordt. Zonder ons bewustzijn heeft het feitelijk geen betekenis al die sterren en planeten. Zij zijn er pas wanneer wij, wezens uit sterrenstof, ze zien en we er een naam aan geven. Dat is een goddelijke activiteit. Wij scheppende wereld door hem bewust te zien en door dekeuzesdie we maken en de betekenis die we daar aan geven. Zo maakt een ieder van ons ook zijn eigen wereld. Boven en in ons. Die diep religieuze ervaring was eenmalig en – hoe kan het ook anders -  ook beangstigend. Ik  vond er eerst de woorden niet voor. Het was een gevoel waaromheen zich in de loop der jaren gedachten verzamelden.  

Een zinnetje van die Friese dichter Postma, natuurkundige en wiskundige, die leefde van 1868 tot 1963 bracht de woorden op gang. In zijn werk heerst het verlangen om het wezen van heel de wereld te kennen en onder woorden te brengen. 

Mienskip (Gemeenschap)  

De sloot met kikkerbeet

De uitgetrapte wal karig begroeid

Afgegraasde stek en aangevreten riet – De weide met zijn dracht van klaver, bloemetjes en al wat op de zeis wacht

Werd een in mij

Alles werd een in mij.

En dat was het; “alles werd een in mij’’. En dat troost mij tot op de dag van vandaag. Ik kan het leven loslaten omdat ik er hoe dan ook deel vanuit blijf maken. Alles is immers 1 in mij en omgekeerd. Het leven is het pauzenummer van de dood. 

Er zijn nog twee vragen over. De eerste of we alles kunnen weten en de vierde of ik hecht aan zondagsrust. 

4) Gaan we alles weten?

Wij zijn denkende en voelende materie, gemaakt letterlijk uit sterrenstof, waarin alles  betekenis krijgt en zichzelf probeert te ontraadselen. Waarom is er iets en niet niets? Zijn wij toeval? Wat is onze plaats in alles? Waartoe dient het bewustzijn en bestaat die vrije wil van ons eigenlijk wel? 

De grote Emanuel Kant liet in 1804 op zijn grafschrift het volgende  schrijven: “Twee dingen vervullen het gemoed met steeds nieuwe en toenemende bewondering en ontzag, naarmate je er meer en langer over nadenkt, de met sterren bezaaide hemel boven mij en de morele wet in mij”. 

En zo is het. Aan het eind staat altijd het raadsel. Er komt geen sluitende theorie van alles, zo lang je geen idee hebt wat alles kan zijn. Het meeste weten we niet, ondanks het feit dat we oneindig meer begrijpen dan we begrepen en we met de sterkste kijkers doordringen tot het begin van het kijken; dicht bij de oorsprong van het heelal en tot voorbij het kleinste deel. Het heelal is meer dan groot genoeg voor alles en dus ook voor een onbegrijpelijke liefdevolle God. Misschien wel twee. Ik hoop daar nog steeds een beetje op en leef – zoals ik u vertelde - ondertussen alsof God niet gegeven is.

De laatste vraag; hecht ik aan zondagsrust

Ja, ik hecht aan zondagsrust.  Het geeft voor mij ruimte aan het meest essentiële en kenmerkende van het mens zijn; Denkend heelal, Het is al in mij. 

Ik probeer even vrij van alles, bewust van alles boven het leven uit te stijgen en het los te laten, zoals je je met een sprongetje voor even aan de zwaartekracht onttrekt. Even terug naar dat moment in Parijs. Dat is bevrijdend en heel menselijk en het kan in vreugde en verdriet ook op andere manieren. Door te bidden, te mediteren, de psycholoog te bezoeken, feestpilletjes te slikken en antidepressiva te gebruiken. Het leven is soms een last en .. tegelijkertijd houden we er met alles aan vast.

We zijn een beetje verslaafd aan het leven.  We proberen met alles wat in ons is het goede leven vast te houden en de dood voor ons uit te schuiven. Het is onze oerangst er niet meer te zijn. Het is niet te verdragen oud te worden, dag na dag onherroepelijk uitgegumd te worden stukje bij beetje; de tanden, de haren, de rimpels, de potentie, het geheugen, weg te zakken in pijn die ons beperkt tot overleven of ons zelfs het bewustzijn ontneemt en tot een mensending maakt.

Wij willen alles eeuwig. De eeuwige jeugd, het eeuwige leven, de eeuwige liefde, het eeuwige genot, de eeuwige zorg, het eeuwige weten. Woody Allen zei daar iets moois en nuchters over “Eeuwig duurt nogal lang, vooral aan het eind”.   

Eeuwig is betekenisloos. Wij kunnen er niets mee. We zijn unieke, eindige, nooit meer te herhalen individuen, die denkende materie zijn, bewust van het lijden, bewust van het goede, ieder met zijn eigen waarheid en zijn eigen verhaal, die elkaars eenzaamheid en pijn kunnen opheffen, dragen en verminderen en elkaar in liefde kunnen omarmen. En omgekeerd. Wij scheppen ook elkaars wereld.

De Van Heek en Scholtens zullen elkaar na het voorval nog aan menige tafel getroffen hebben. Laten we ieder avondmaal genieten als het laatste. Het leven is kort.  Koester de verwondering. Niet in een roes, maar door met Kant naar de sterren omhoog en naar de morele wet in jezelf te kijken. Daar kun je voor wie wil en durft het wonder aanraken; iedere dag, ieder moment. “Lekker Etten dus met Kerst” Zalig Kerstfeest.

Meer...Minder


  

Kassa: 053 – 485 85 00
Bereikbaar: ma. t/m za. 12.00 - 17.00 uur. Ook voor het annuleren van kaarten kunt u met onze kassa bellen

Cookies op de Wilminktheater website

Wilminktheater maakt gebruik van cookies om ervoor te zorgen dat u onze site optimaal kunt gebruiken. Meer informatie

Cookies accepteren
Instellingen aanpassen
De voorstelling is verwijderd uit uw favorieten
Fout bij bijwerken van uw favorieten
De voorstelling is toegevoegd aan uw favorieten.
Bekijk favorieten
Mijn favorieten
Stuur naar jezelf
Stuur naar een vriend
De vragen die zijn aangegeven met een * zijn verplicht.
Je favorieten zijn verstuurd naar 
Ophalen resultaten.....
Favorieten zijn leeg