Lenny Oosterwijk

Flip Noormans liefde voor de 'kromme boom' Tom Waits

-door de redactie-
DONDERDAG 13 APRIL / DE KLEINE WILLEM - Hun stemmen werden in recensies al wel eens vergeleken. En als Tom Waits dan ook nog één van je grote helden is, ligt Flip Noorman zingt Tom Waits eigenlijk best wel voor de hand. Maar Noorman (34) maakte het zich voor de voorstelling niet gemakkelijk; liefst 21 nummers van de Amerikaanse meester werden in het Nederlands vertaald/hertaald.

In een eerder, succesvol programma, met nummers van Leonard Cohen, deed Noorman dat al met een deel van het materiaal. "In dit concert staat Tom Waits de verhalenverteller centraal en in het Nederlands komen de verhalen toch directer binnen", vertelt Noorman - winnaar van het Amsterdams Kleinkunst Festival in 2014 - in de Volkskrant. "Daarbij gaat de Nederlandse taal me aan het hart. Door te vertalen heb ik me het materiaal eigen gemaakt. Maar ik imiteer de stem van Waits niet en zet ook zeker geen hoedje op."

Flip Noorman was een tiener die zich helemaal op de punkmuziek had gestort toen hij kennismaakte met Tom Waits (inmiddels 73). "Hij was toen net naar het punklabel Epitaph overgestapt, voor meer artistieke vrijheid. En zo kwam er een nummer van hem op de verzamelelpee Punk-O-Rama 4 terecht. Ik was aan de grond genageld. Door zijn stem, maar ook door zijn teksten." Dit nummer, het ironische Big in Japan, is als Groot in Japan de opening van de voorstelling.

Onderhuids
"Wat het was waar ik zo door geraakt werd? Het was minder hard dan de punk die ik luisterde. Maar het is rauwer, onderhuidser. En ook humoristischer. De schuurpapieren stem maakt naturlijk een heel groot deel van zijn imago uit. Waits begon als een barvliegzanger met jazzy pianoballades, maar is gaandweg steeds avantgardistischer geworden, met invloeden uit de rock en de blues. Maar alles komt uit de aarde of zo, uit de onderkant."

Dat zit 'm ook zeker in de teksten. "Hij heeft zulke mooie zinnen geschreven. 'Realiteit is voor de mensen die de drugs niet aankunnen', of 'Ik heb geen drankprobleem, behalve wanneer ik niets te zuipen heb'. Het vertalen van de nummers heeft me ook best veel tijd gekost, vooral de refreinen. dat zijn bij Waits de haakjes voor het hele lied. Soms heb ik echt urenlang zitten klooien op enkele woordjes."

In het programma gooit Noorman nummers van de jonge Waits en later werk door elkaar. Dus pianoballades als Tom Traubert's Blues (Walsen met Mathilda) en The Piano Has Been Drinking (Mijn gitaar is straalbezopen), maar ook Underground (Ondergronds) en dus Big in Japan. "Het publiek bij de voorstellingen komt ook uit de beide periodes van Waits: mensen die hem van de pianoballads uit de jaren zeventig kennen en mensen van mijn generatie, die eerst zijn ruigere werk hoorden. Ik ben inmiddels fan van allebei."

Boom
Maar misschien nog wel het allermeest van de verhalen van Waits. Zoals die over de kromme boom. "Een rechte boom in het bos zegt: Jij ben maar een kromme boom. Kijk mij nou, ik ben lang en knap. Niemand wil naar jou kijken. Dan komen op een dag de houthakkers en die zeggen: Kom, we hakken alle rechte bomen om, de rest laten we staan. Zo wordt de rechte boom veranderd in papier, tandenstokers en lucifers. En de kromme boom staat er nog steeds en wordt elke dag krommer, en vreemder. Voor mij is Waits die boom."

- Foto's: Lenny Oosterwijk