Door Dolf Ruesink 


Een dorp precies op de grens van Nederland en Duitsland, waar mensen van verschillende nationaliteiten alle voorzieningen delen en broederlijk samenleven. Rond het jaar 2000 waren er serieuze plannen voor zo’n Europadorp. Silas Neumann (39) maakte een theatervoorstelling over een mooie droom die uitliep op ruzie en mislukking. 

Met een recent uitgebroken oorlog op een afstand van amper tweeduizend kilometer is het nog amper voor te stellen, maar begin deze eeuw leken de landsgrenzen binnen Europa helemaal te verdwijnen. “We kregen de euro en konden vrij reizen”, zegt de in de buurt van Hannover geboren Duitse theatermaker Silas Neumann, die in Nederland studeerde en inmiddels vijftien jaar in Zwolle woont. 


Het mislukte project 
In een tijd van ontspanning, Europese eenwording en het wegvallen van grenzen ontstond in Oost-Groningen het plan een dorp te bouwen pal op de grens van Nederland en Duitsland. Het Europadorp zou er nooit komen. Twintig jaar na dato trok Neumann naar het nog altijd braakliggende gebied. Vanuit een vakantiewoning op een camping ging hij op zoek naar het hoe en waarom van het mislukte project. 
De theatermaker sprak met wethouders, ambtenaren en bewoners, haalde de plannen, archiefstukken en maquettes boven water. “Ik wilde weten of dat Europadorp gestoeld was op idealisme of dat het iets pragmatisch was. Bestuurders die gewoon op zoek waren naar gebiedsuitbreiding en mogelijkheden zagen in een nagenoeg lege streek.”  


Duitsers positiever dan Nederlanders 
‘Alle Menschen werden Brüder’ mag dankzij Beethoven bekend zijn geworden en door de Europese Unie gekozen zijn tot officieel volkslied, in Oost-Groningen kwam het niet tot een broederlijke samenzang van Nederlanders en Duitsers. “Vooral aan Nederlandse kant was de bevolking afkerig. Men wilde geen Duits praten en bovenal de eigen identiteit houden. Ik schrok er een beetje van.” 
Duitsers waren positiever over het experiment, waarbij ‘het beste uit de regelgeving van beide landen’ bepalend zou zijn voor de spelregels in het grensdorp. Europadorp bleek uiteindelijk een utopie. Het kwam nooit verder dan de tekentafel. “Zo was de financiering een onoverkomelijk probleem. De provincie Groningen ging op een gegeven moment dwarsliggen, want die had nog andere belangen en bouwplannen”, concludeert Neumann.  

 

Ruimte voor fantasie 
Een dorp op de grens waar geen grens meer bestaat, spreekt Silas nog steeds aan. “Het blijft hoe dan ook een prikkelende gedachte. Hoe ga je als dicht bij elkaar levende volkeren met elkaar om? Hoe leg je contacten en wil je met elkaar omgaan? Een mooi uitgangspunt voor een documentaire in theatervorm met ruimte voor fantasie. Het leek me geweldig om daarmee door het land te trekken en zeker voorstellingen te verzorgen in plaatsen waar Nederland en Duitsland elkaar raken.”
 
Overijssel en Gelderland kennen sinds mensenheugenis een omvangrijk grensgebied, waar tal van (kleinere) gemeenten en dorpskernen letterlijk aan elkaar grenzen en je de buren bij wijze van spreken de hand kunt schudden. Met een beetje fantasie vormen ze samen al een Europadorp. Wat te denken van Glanerbrug, Losser en Gronau, Buurse en Altstätte, Mander en Getelo, Denekamp en Nordhorn of Kotten en Oeding. “Enschede is ook zo’n voorbeeld, want kijk eens hoeveel Duitsers er dagelijks met de trein naar die stad komen om er te studeren, te werken of inkopen te doen.”  

Met maquettes, video, geluidsfragmenten en computeranimaties laat Neumann zien hoe het Europadorp eruit hadden kunnen zien en hoe het mis ging. Hij vervult daarbij de rol van onderzoeker en verteller. De kleine cast bestaat verder uit een gitarist/toetsenist en een technicus die tekent voor het geluid en de computeranimaties. De voorstelling duurt één uur en is Nederlandstalig.  

Europadorp door Silas Neumann: De Kleine Willem, vrijdag 15 april 2022 (20.30 uur) 

(BRON: TC TUBANTIA) 

Dromen over Europadorp