De geschiedenis van Nederlands-Indië blijft een bron van verhalen

De Enschedese Ruud Hoemakers (80) en kleindochter Maud van den Esschert (22) kijken uit naar de voorstelling ‘Lichter dan ik’ op vrijdag 12 november in het Wilminktheater. Hoemakers komt uit Nederlands-Indië, maakte Soekarno mee en zag hoe zijn geboorteland Indonesië werd. Van den Esschert zit op de Zwolse theaterschool en maakte vorig jaar een voorstelling over haar opa’s leven. Zij hebben voor actrice Esther Scheldwacht, die de hoofdrol speelt in ‘Lichter dan ik’, vijf vragen. Deze vragen gaan in op hoe zij naar Nederlands-Indië en Indonesië kijkt. Daaruit volgde een gesprek, hieronder weergegeven.

.    

Ruud Hoemakers: 
,,Indië was voor Nederland een exploitatiekolonie, een wingewest. Ik vraag mij soms af: hoe zou Indië eruit hebben gezien als het een vestigingskolonie was? Canada was bijvoorbeeld een vestigingskolonie van Engeland. Daar onderhouden zij een goede band mee nog steeds. Australië ook. Of Nieuw-Zeeland. We leven dan vreedzaam met elkaar en kunnen door handel en grondstofexploitatie elkaar versterken tot een economische wereldmacht. Wat nu als Nederlands-Indonesië een soort Verenigde Staten waren van vestigingskolonies?” 

Esther Scheldwacht: 
,,Ik vrees dat dat niet in de aard van het beest lag, destijds. Ik kan mij daar weinig bij voorstellen als ik denk aan de Nederlander in Nederlands-Indië destijds. En een vestigingskolinie waarborgt geen vreedzaamheid. De oorspronkelijke bewoners van die gebieden, zoals de Maori’s, de Indianen, de Zuid-Afrikaanse stammen, die zijn veelal ondanks vestigingskolonies uitgebuit en ook ongelijk behandeld. Wel streef ik naar een vooral gelijkwaardige behandeling van mensen. Dat zou wenselijk zijn.” 

Ruud:
,,Onder leiding van Soekarno en Hatta begon de Bersiap, de onafhankelijkheidsstrijd, tegen Nederland voor een onafhankelijk Indonesië. Na die strijd kozen de Indische Nederlanders massaal voor repatriatie, terugkeer naar het vaderland. Maar Nederland was een land waar ze nooit geweest waren. De ontvangst was koel: jullie hadden daar tenminste de zon nog! De realiteit is daardoor dat Indische Nederlanders nooit vrede hebben gekend in hun geboorteland. Ze vielen allemaal tussen wal en schip. Wat denk jij Esther, wanneer en door wie wordt díé rekening van ‘De Indo’ vereffend?

Esther:
,,Door niemand. Dat is een eeuwig leed. Steeds minder mensen kunnen zich voorstellen wat dat leed inhoudt: gedwongen vertrek en gedwongen opvang. Er kan geen excuus of herstelbetaling tegenop. Je kunt alleen erkennen dat het zo is gegaan en het een plek geven in de geschiedenisles. Dat is ook wat ertoe doet.”

Maud van den Esschert:
,,Toch verdwijnt ‘De Indo’ steeds meer. In mijn eigen voorstelling probeerde erachter te komen wat ik ermee moet. Dus wat is, denk jij, van belang om mee te geven aan de volgende generaties, zoals de mijne?” 

Esther:
,,De geschiedenisles zelf en dat het leed erkend wordt. Mijn voorstelling, ‘Lichter dan ik’, vertelt het levensverhaal van Piranti. Zij functioneerde als njai tijdens de koloniale bezetting. Als huishoudster en bijvrouw trok zij bij een Nederlandse officier in. Uiteindelijk moet Piranti noodgedwongen haar moederrol opgeven: de vader wil de relatie en het kind niet erkennen. Ze besluit voor het kind om niet de moeder te zijn, zodat het meer status kan hebben. Dat is een onderbelicht onderdeel van onze Nederlandse en Indonesische geschiedenis. Het is daarom belangrijk is om het te vertellen. Omdat het deel is van ons verleden. De herdenking op 15 augustus of andere voorstellingen over Nederlands-Indië zijn daarom net zo belangrijk.”

Maud:
,,Merk je verschil in de belevingen van Indisch zijn in de verschillende generaties?”

Esther:
,,Gelukkig wel. Ik geloof in ontwikkeling, dus ook de ontwikkeling daarvan.”

Ruud:
,,Wat is dan voor u het meest kenmerkende aan de Indische gemeenschap?”

Esther:
,,Zoveel Indo’s, zoveel smaken. Ze verschillen nogal en daarin lijken ze dan toch weer op elkaar. Het wordt tijd dat we de kleinkinderen aan het woord laten en hun licht laten schijnen op de geschiedenis. Zij zijn de toekomst en staan het meest in het heden. Laat hen óns, in alle vrijheid en zonder dwang, vertellen over wat zij zien in onze geschiedenis.”

De voorstelling 'Lichter dan ik' speelt op vrijdag 12 november in het Wilminktheater. 
Kaarten en info vind je hier. 

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals ook video’s, en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stemt u hiermee in. Als u niet akkoord bent, kunt u via de knop ‘Instellingen aanpassen’ uw voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketing-activiteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Cookie instellingen