Amsterdam Sinfonietta Solisten | De romantische piano

In deze rubriek deelt programmeur kamermuziek Ben Coelman zijn voorliefde voor fascinerende composities, onbekende meesterwerken en boeiende componisten. Vandaag slaat hij aan op Amsterdam Sinfonietta (5 november, Muziekcentrum Enschede).

Het decolleté van Augusta

Eduard Hanslick vroeg zich na het horen van Tsjaikovski's vioolconcert af of muziek kon stinken. Is er ook muziek die hoorbaar dampt van lust? Volgens mij is dat het geval bij het pianokwintet in f-klein van César Franck. De componist schreef het werk in 1879 in een opwelling van heftige verliefdheid. Het object van zijn liefde was zijn leerlinge Augusta Holmès. Deze 32-jarige struise Parisienne, dochter van een Ierse vader, riep bij de componist naar eigen zeggen 'de meest on-spirituele verlangens wakker, aardse verlangens naar dat wezen met haar weelderige koperkleurige lokken en haar voluptueuze boezem, waarop zijzelf, terecht, trots was'. Collega-componist Nikolai Rimsky-Korsakov sprak van een 'tamelijk gedecolleteerd persoon'. Francks echtgenote Félicité was 'not amused' en liet alle vrouwelijke studenten van haar man persoonlijk weten dat zij wel wist dat ieder van hen onzuivere intenties had om lessen te nemen. Compositieles? Orgelles? Ja ja...  Nu haast ik mij u te vertellen dat Augusta Holmès een serieuze studente was. Ze groeide uit tot één van de succesvolste vrouwelijke componisten van de laatste decennia van de negentiende eeuw. Haar krachtige Wagneriaanse symfonische werken en cantates voldoen beslist niet aan het beeld dat haar tijdgenoten hadden van muziek geschreven door een vrouw.

César Franck droeg het pianokwintet overigens niet aan Augusta op maar schreef op de titelpagina: 'aan mijn goede vriend Camille Saint-Saëns'. Dat had hij beter niet kunnen doen want dit kwintet veroorzaakte een definitieve breuk tussen de twee componisten. Bij de wereldpremière speelde Saint-Saëns de pianopartij naast het Marsick Strijkkwartet. De toehoorders zagen met hoeveel tegenzin hij zich door het werk worstelde. Na afloop liet Saint-Saëns als teken van minachting de handgeschreven partituur open op de vleugel staan en verliet hij het podium zonder buiging.

Franck had kunnen weten dat Saint-Saëns de muzikale liefdesverklaring aan Augusta Holmes verkeerd zou opvatten. Camille had Augusta namelijk twee maal om haar hand gevraagd en tot twee keer toe had ze hem afgewezen. Saint-Saëns zette zich actief in om verdere uitvoeringen van het werk tegen te houden. Toen de partituur een tijd later bij Hamelle in druk verscheen stond op het titelblad alleen nog 'aan Camille Saint-Saëns' te lezen.

Franz Liszt, doorgewinterd in liefdesaffaires, vond na het horen van dit pianokwintet dat Franck te ver was gegaan met zijn 'walmend erotische klanken' met name in het derde en laatste deel. Het lijkt me derhalve raadzaam dat er goed geventileerd wordt na afloop van het concert waarin David Kadouch en de Amsterdam Sinfoniëtta Solisten deze compositie zullen laten stomen...

Ben Coelman

1. Amsterdam Sinfonietta Solisten - Vrijdag 5 november 2021, Muziekcentrum

2. Romantic Quintets - Quatuor Arod & David Kadouch

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals ook video’s, en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stemt u hiermee in. Als u niet akkoord bent, kunt u via de knop ‘Instellingen aanpassen’ uw voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketing-activiteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Cookie instellingen