Ayşegül Karaca doorbreekt taboes over slechtziendheid en huiselijk geweld

Troost voor oog en oor

Actrice en theatermaker Ayşegül Karaca (1990, Schiedam) heeft een visuele beperking en groeide op met huiselijk geweld. In de autobiografische voorstelling ‘Oogentroost’ vertelt ze haar levensverhaal met zelfspot en muziek.

Een agressieve vader en een aangeboren oogafwijking (haar zicht is slechts 20%) bepaalden de jeugdjaren van Karaca. Plus een extra beperking: ze mocht van haar ouders over die problemen niet praten. Mondje dicht. Niemand hoefde het te weten. “Dat ging dwars tegen mijn gevoel in. Ik wilde het juist vertellen! Daarom moest ik andere manieren vinden om mijn emoties te laten vloeien. Ik begon te zingen. Dat gaf een bevrijdend gevoel.”

Wereldverbeteraar

Naast zingen werd acteren haar uitlaatklep. Een rollenspel was de perfecte manier om via een omweg haar boodschap uit te dragen. Dat laatste is haar voornaamste drijfveer om op het podium te staan. “De roem kan me gestolen worden”, zegt Karaca. “Ik ben theatermaker geworden om taboes te doorbreken. Ik wil mensen inspireren die met vergelijkbare problemen te maken hebben. Daarnaast wil ik mensen die deze situaties niet hebben meegemaakt, inzichtelijk maken hoe het ook anders kan. Laten zien hoe het is om te overleven in een samenleving die zo visueel gericht is. Theater is voor mij: lastige onderwerpen bespreekbaar maken en bruggenbouwen. Als we elkaars verhalen horen, ontstaat er meer begrip. Ja, ik ben een echte wereldverbeteraar. En een feminist, haha!”

Een Uber die geen Uber is

Theater met een boodschap dus, maar ook met een knipoog. “Bij het nummer ‘Ik voel je kijken’ bijvoorbeeld zing ik op een cabareteske manier over mijn slechtziendheid. Over dat ik soms in een Uber stap die geen Uber is. Humor en zelfspot zijn het beste medicijn tegen ellende, pijn en verdriet. Daarmee draai je het om naar iets positiefs. Ik wil niet dat de mensen met een somber gevoel de zaal uit gaan.”

Trots op de stoute schoenen

Met ‘Oogentroost’ gunt Karaca het publiek een soms ongemakkelijk maar ook komisch kijkje in haar leven. Wat vindt haar familie er eigenlijk van dat ze in het theater de vuile was buiten hangt? “Met mijn vader heb ik nog maar sporadisch contact. Hij is door zijn vrouw het huis uitgezet en teruggekeerd naar Turkije. Ik denk dat hij inmiddels wel weet dat ik deze voorstelling speel. Geen idee wat hij ervan vindt. Mijn moeder was bij de première in december aanwezig. Voor haar was het natuurlijk emotioneel en confronterend. Maar ze is er ook trots op dat ik de stoute schoenen heb aangetrokken en op het podium sta. Hiermee geef ik haar een gezicht en gehoor. Zo voelt ze dat.”

Dit is hoe ik het zie

Karaca brengt naast de voorstelling binnenkort een documentaire uit: ‘Dit is hoe ik het zie’. Het wordt een egodocument over leven met ernstige slechtziendheid. In de film ondergaat ze zelf de drie fases van haar handicap. Eerst negeert ze de oogafwijking, daarna analyseert ze kritisch haar situatie om in de laatste fase met de opgedane inzichten haar leven opnieuw in te richten. “De opnames waren erg confronterend en heftig. Ik wilde meer inzicht krijgen in mijn visuele beperking, voor mezelf en voor anderen. Ik hoop dat het gelukt is.”

De documentaire is medio 2022 te zien in de bioscoop. Dat geldt ook voor de familiefilm Ellert & Brammert, waarin Karaca een grote bijrol heeft. In de tussentijd tourt ze met haar programma ‘Oogentroost’, een productie van theater RAST. Wie alvast sfeer wil proeven, kan haar muziek beluisteren op Spotify.