Een mijlpaal voor dansend Nederland: 50 jaar Introdans

Het is feest voor Gelderland en Overijssel: het Arnhemse Introdans bestaat dit seizoen 50 jaar. Dat feest wordt – gelukkig – na alle lockdowns ook daadwerkelijk in het theater gevierd. Tegelijkertijd blijkt het jubileum ook een moment van bezinning. Artistiek directeur Roel Voorintholt en oprichter Ton Wiggers kijken terug op afgelopen 50 jaar. Zij doen dat om te bepalen waar Introdans in het Nederlandse kunst-en-cultuurlandschap staat en om vooruit te kijken naar de volgende 50 jaar. 

Het probleem is dat jonge makers te snel subsidies toegekend krijgen.

Tutti, de eerste viering

De eerste Introdans-viering is Tutti, twee choreografieën die publieksfavorieten zijn. Woensdag 13 oktober speelt de voorstelling in het Wilminktheater. Voorintholt zelf kijkt er naar uit: hij is zo even terug in zijn geboortestad, daar waar hij zijn danscarrière ook begon. ,,In 1977 zag ik John Travolta dansen. Ik ben toen op jazzballet in het Roessingh in Glanerbrug gegaan, een klooster. Als enige jongen danste ik daar tussen de meisjes. Glanerbrug is erg burgerlijk dus ja, er werd wel even gekeken. Na drie weken zei de danslerares dat als ik dans zo leuk vond ik de vooropleiding van de Dansacademie in Arnhem moest gaan doen.” Zijn meest persoonlijke herinnering aan Enschede volgt vele jaren later en vindt plaat in het Wilminktheater: daar ontving hij in 2014 een oeuvreprijs voor zijn inzet voor de Nederlandse dans.

 Alle 26 dansers van Introdans staan voor Tutti het podium, precies omdat het feest met iedereen gevierd wordt. ,,De energie van de dansers, die voel je”, zegt Voorinholt. ,,De lockdowns laadden de dansers helemaal op. Een geluk bij een ongeluk voor de bezoeker, want juist in het seizoen van het 50-jarig bestaan kan het publiek snoepen van die opgespaarde dansdrang. Het geeft een extravagante sfeer.” 

Afscheid

Het seizoen vol vieringen eindigt ook met een afscheid. Ton Wiggers stopt in juni 2022 bij Introdans. 

,,Bij Roel en Marieke (van ‘t Hoff, zakelijk directeur, red.) is Introdans in goede handen. Roel werkt hier ook al bijna 50 jaar”, zegt Wiggers. ,,Het gedoe om wat er speelt ga ik wel missen straks. Dat hoor ik aan tijdens de directievergadering met Roel en Marieke. Gelukkig hoef ik het nu al niet op te lossen. Heerlijk! Na 1 juli blijf ik wel beschikbaar voor advies. Zolang zij dat willen, natuurlijk.”
Voorintholt: ,,Natuurlijk willen we dat. Je hebt zo veel kennis en ervaring. Je blijft van onschatbare waarde en onze vriend.”

Wiggers: ,,Ja maar op den duur moeten jullie het toch ook alleen doen.”
Wiggers viert dan ook niet zijn afscheid. ,,Daar heb ik ook een hekel aan. Wie zit nou te wachten op die recepties?”
Voorintholt: ,,Nou wij. We houden wel iets in besloten kring in Arnhem. En we vieren het bij de laatste uitvoering, End of Season, op 2 juli in Apeldoorn met het gezelschap.”

Er volgt dus geen zwart gat voor Wiggers. De eerste stappen om een plotse omslag van volle werkweek met dagelijks geraniumzitten te voorkomen, deed hij al tijdens de coronalockdowns.

Wiggers:,,Die perioden waren niet alleen een tijd dat niks kon, maar ook een moment van bezinning. Een retraite. Ik besloot toen alvast af te bouwen. En daarin besloot ik van vier naar twee dagen werken terug te gaan.”

De ziel van Introdans

Maar Wiggers kan nooit helemaal vergeten worden. Zijn ziel zit in het dansinstituut en zijn karakter, gedrevenheid, voert nog altijd de boventoon in het beleid. Daarnaast zijn de beginselen van Introdans relevanter dan ooit. Wiggers houdt sinds de oprichting de waarden inclusiviteit, diversiteit en laagdrempeligheid hoog in vaandel. In het aanbod van ontelbare dansoptredens in binnen- en buitenland zagen bezoekers hoe dat in zijn werk gaat: inclusie betekent dat de dansers samen met lichamelijk en verstandelijk beperkten optraden, met mensen uit alle klassen samenwerken en ook naar hun podia kwamen en dat voor iedereen, ongeacht geaardheid of ‘afwijkende’ identiteit, de deur openstaat. 

Voorintholt: ,,Het mooie aan Ton is dat hij vanaf het begin zich niet bezighield met wat iedereen wilde dat Introdans was of moest zijn. Het ironische is dat wij de huidige tijdsgeest in 2021 slechts hoefde op te wachten. Want waar andere gezelschappen hervormingen uitvoeren om diverser en inclusiever te worden, waren wij dat dus al. Gewoon door onszelf te blijven en een lange adem hebben.”

Kunst verzacht pijn

Maar waarom zijn inclusie en diversiteit dan zo belangrijk voor de kunsten? 

Voorintholt: ,,We vinden dat kunst voor iedereen is, want kunst verzacht pijn en iedereen heeft zijn of haar pijn. Kunst heeft die mooie, genezende ervaring in dat wegdromen bij een voorstelling en daar wil je niemand van buitensluiten. Margriet Sitskoorn, neuropsycholoog, heeft dat met onderzoeken kunnen bewijzen.”

Wiggers: ,,Kunst moet je daarom laagdrempelig maken. Het moet voor iedereen toegankelijk zijn. Wij stappen dus naar scholen, wijkcentra, bejaardenhuizen en traden daar op om podiumkunst bij hen te brengen, zodat zij het kunnen leren kennen. En we traden dus met mensen uit maatschappelijke groepen op, dus ook met mensen die autisme hadden, lichamelijk beperkt zijn, verstandelijk beperkt zijn of aan topsport doen. Kunst moet niet in de ivoren toren op afstand blijven en slechts voor mensen met een smoking toegankelijk zijn.”

Advies aan de provincie

Het ivorentorensyndroom is vandaag de dag nog steeds aan de hand, vindt Wiggers, en het begint al bij de voor hem onverklaarbare verdeling van subsidiegelden. ,,Wij zijn blij dat Introdans tot de BIS behoort”, zegt Wiggers. ,,Maar het gaat om de landelijke verhouding. Die is scheef. Neem bijvoorbeeld de bezuinigingen van Zijlstra in 2012. Wij uit de provincie worden 15% op onze subsidies van de BIS (de Basisinfrastructuur van de cultuursector, red.) gekort, en de randstedelijke gezelschappen maar 5%. Terwijl in al die provincies betalen mensen ook belasting. Waarom hebben zij dan geen recht op hun podiumgezelschappen? Dat soort verschillen in verdeling van gelden tussen de Randstad en Provincie stoort mij. Het is merkwaardig en niet te verklaren. Het redeneert niet vanuit de vraag: wat hebben we nodig voor een gezond, cultureel klimaat voor Nederland?”

 Een goed antwoord op die vraag begint met wat voor een waarde kunst heeft, en die vraag beantwoordden beide ervaren artistieke leiders al eerder: kunst verzacht pijn. Voorintholt stelt daarom voor dat ambtenaren op een andere wijze kijken naar succes: ,,Het is jammer dat aan de hand van cijfers wordt aangetoond of een project gelukt is in plaats van aan de hand van de ervaringen van bezoekers. 30 bezoekers die iets zagen en het prachtig vonden zijn minder waard dan 100 bezoekers die het weinig deed. Het gaat helaas te weinig over de kracht van een voorstelling en geïnspireerd zijn. Dat is op zichzelf jammer, maar een perspectief voornamelijk op bezoekersaantallen zorgt er ook voor dat je als provincie het verliest van de Randstad. Dan lijkt het alsof kunst niet gewaardeerd kan worden in de provincie, want je hebt de publieksaantallen niet.”

Advies aan kunstenaars

Cijfers zitten niet alleen een eerlijke verdeling van de kunsten in heel Nederland in de weg, het zorgt ook voor tal van problemen aangaande zogenaamd hedendaags talent. Wiggers vindt dat subsidies te gemakkelijk aan talentontwikkeling worden toegekend en het is die ‘verwennerij’ die het makers ontneemt om op basis van doorzettingsvermogen en gedrevenheid kunst te maken. Wiggers uit zijn oordeel uit grote zorg en hij baseert zijn mening op zijn 50 jaar ervaring.

Wiggers: ,,Er bestaat maar weinig geduld onder de jonge makers, tegenwoordig. En je hebt een lange adem nodig om er te komen, plus daadwerkelijk talent. Beide moet je hebben, want je moet je kunstenaarschap eerst laten zien. Het probleem is dat jonge makers te snel subsidies toegekend krijgen. Hun geduld en gedrevenheid wordt niet op de proef gesteld en de toekenning schept een onredelijke verwachting. Het probleem is dat hij te snel een zak geld krijgt van een instantie als de provincie of ander fonds voor een gezelschap die ze na hun studie opzetten. Wat je ziet is dat talenten geen talenten blijken of te verwend zijn geworden na een eerste toekenning en dat het gezelschap vol talenten na de eerste optredenreeks vrij snel uit elkaar valt. Zij missen dan de gedrevenheid van de kunstenaar die na zo'n talenttraject belangrijk is. Maar die gedrevenheid is dus door de subsidietoekenning voorkomen. Dat is deels de schuld van fondsen en overheden die te veel op ontwikkeling en kansen inzetten. Ze krijgen geld voor een geweldig plan maar de uitwerking is mager.”

 Wiggers vervolgt: ,,Dat sluit direct aan op de kritiek die ik heb op de opleidingen. Kunstopleidingen hebben nu honderden leerlingen in tegenstelling tot tientallen in onze tijd. Iedere leerling denkt het volgende talent te zijn. We hebben meerdere audities van pas afgestudeerde dansers gezien en zagen het gewoon niet goed is. Ze zijn niet allemaal geschikt om een goede voorstelling mee te maken. Daar kunnen zij ook niets aan doen, maar het is helaas zo. Het erge is dat je die mensen moet omscholen tot een ander beroep, nadat ze al een hele opleiding hebben gedaan waarin ze meenden dat zij wel dat nieuwe, grote talent zijn. Dat moet anders.”

Wiggers: ,,Echt talent komt echt wel bovendrijven.”

Introdans 50 jaar: Tutti | woensdag 13 oktober 2021

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals ook video’s, en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stemt u hiermee in. Als u niet akkoord bent, kunt u via de knop ‘Instellingen aanpassen’ uw voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketing-activiteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Cookie instellingen