Jan Groenteman: Een ode aan de zachtheid

Door Marco Krijnsen

Liedjesschrijver Jan Groenteman ziet zijn nieuwe voorstelling ‘Mag het wat zachter’ als medicijn tegen de verharding in de samenleving. “Een kleine vakantie voor alle meningen en gedachten die elke dag door je hoofd razen. Even niét iets moeten vinden, en gewoon genieten.”

Groenteman schrijft muziek en teksten voor een groot aantal artiesten (Alex Klaassen, Henri van Loon, Paul de Leeuw) en televisieprogramma’s (Klokhuis). Voor zijn nieuwe voorstelling draaide hij de rollen om. Groenteman vroeg anderen om een tekstuele bijdrage, die hij live begeleidt op piano. De muziek is afkomstig van zijn onlangs verschenen eerste EP ‘Quiet Deliberations’. 

Winkel met kussens

De voorstelling is een oproep tot zachtheid. De instrumentale nummers van zijn album hebben niet voor niets titels als ‘Whispering’ en ‘Silent Afternoon’ meegekregen. Ook de teksten van de gastschrijvers zijn geïnspireerd op het begrip zacht, al geeft iedereen daar een eigen invulling aan. Zo schreef Alex Klaassen over twee monsters die veel lawaai maken, Ilse Warringa over keuzestress in een winkel vol kussens en Aaf Brandt Corstius over kleine geluidjes die haar ’s nachts uit de slaap houden.

Zachtheid is een kracht

Het idee voor ‘Mag het wat zachter’ komt voort uit ergernis, bekent Groenteman. “Het hebben van een mening wordt tegenwoordig enorm gewaardeerd en krijgt veel aandacht. Hoe harder de mening, hoe groter de aandacht. Maar alles in het leven is genuanceerd. Het zou verstandiger zijn als mensen hun mening zouden uitstellen en zich eerst zouden verdiepen in het verhaal erachter. Helaas wordt de ruimte steeds kleiner om na te denken, of om geen mening te hebben omdat je het gewoon niet weet. Je mag de voorstelling beschouwen als een oproep tot zachtheid. Voor mij is zachtheid namelijk geen teken van zwakte, maar een kracht.”

Frisse duik

De voorstelling is bedoeld om even los te komen van de alledaagse hardheid. Een muzikale oase, ver weg van het meningencircus. Met verzachtende teksten waarover is nagedacht. “Ik bied een beetje troost. Het is fijn om aan het begin van het nieuwe jaar een frisse duik in je eigen hoofd te nemen. Even uitzoomen en stilstaan. Dat is ook wat ik terug hoor van het publiek. Mensen vinden het heerlijk om uur lang niet ergens iets van te moeten vinden.”

Componeren op straat

Groenteman schrijft niet alleen voor volwassenen maar ook voor kinderen. In het tv-programma Klokhuis komen z’n liedjes regelmatig voorbij en in 2021 werd hij genomineerd voor de Willem Wilminkprijs voor het beste Kinderlied met ‘Boem Pats Kledder en Boink’. “Ik toets een nummer altijd aan mezelf. Wat vond ik leuk op die leeftijd? Wat hield mij bezig? Of mijn eigen kinderen. Het mag in ieder geval niet te kinderachtig zijn. Liever iets te moeilijk dan te makkelijk.”

Muzikale ideeën ontstaan niet achter de piano, maar tussen het werk door op onverwachte momenten. Op de fiets bijvoorbeeld, of lopend op weg naar de supermarkt. “Dan is mijn hoofd even leeg en gebeurt het. En wanneer ik opeens een melodielijn of een zin in mijn hoofd heb, neem ik die altijd meteen op. Dan sta ik op straat te zingen in mijn telefoon. Supergênant, maar anders onthoud ik het niet. Het is het zaadje voor een nieuw liedje. De basis. Eenmaal achter de piano schrijft het liedje zich daarna vanzelf.”

Harry Bannink

De composities van Enschedeër Harry Bannink, zijn een grote inspiratiebron. “Die zitten altijd in het achterhoofd. Ik ben ermee opgegroeid. Zijn muziek is pakkend, maar nooit voor de hand liggend. Een nummer als ‘Muis in de supermarkt’ is wel een favoriet. Het ontroert en heeft tegelijkertijd een vreemde maatwisseling. Dat heb je eerst helemaal niet door. Pas als je terugluistert ontdek je een akkoord dat je niet thuis kunt brengen. Er gebeuren altijd bijzondere dingen in de muziek van Harry Bannink, terwijl het zo gemakkelijk klinkt. Ik vind dat virtuoos. Ik heb met Paul de Leeuw jaren geleden ‘Onder de appelboom’ gespeeld. Een gedicht van Rutger Kopland, dat helemaal niet bedoeld is als liedje. Maar Harry Bannink heeft het tot een kloppend geheel gemaakt. Zo knap!” 

Kaarten en info vind je hier.