De kracht van de voorstelling TOMBOLA zit in de dialogen

Het is niet de hele ijsbaan van IJsbaan Twente waar de voorstelling wordt opgevoerd: een gedeelte is met doeken afgezet en vormt zo een knusse ruimte waar we getuige zijn van de ‘Tombola des levens’. Het decor bestaat uit een behoorlijk uitgeleefde kamer en keuken, waar omheen al de nodige sporen van werkzaamheden te zien zijn. We zien een berg zand, een betonmolen en een mobiel toilet. Ook de begeleiders in de zaal stralen door hun fluorescerende kleding al bouw uit. Op de achtergrond zien we huizen die hun beste tijd hebben gehad, met erin verstopt de kamer van de buurman.

Centraal in Tombola staat zeventiger Aad de Reuver (John Buijsman). Hij heeft zijn hele leven in deze wijk gewoond, maar er is inmiddels een dwangbevel: de woningen worden over twee weken ontruimd. Naast Aad woont vriend Tony (Justus van Dillen), een jongere man die verslaafd is aan drank en drugs. Hij kan flink doordraaien en leunt sterk op zijn oudere buurman. Aad is nogal verbitterd, en laat dat duidelijk blijken. In laatdunkende opmerkingen over zijn vrouw, die hem heeft verlaten. De enige die hem regelmatig bezoekt is zijn kleindochter Shanaya (Zippora Peters), die nogal bezorgd is. Als op een dag Roelie (Juul Vrijdag) langsloopt, wiens overleden man in dezelfde wijk woonde, trakteert hij ook haar op de nodige opmerkingen. Maar zij is niet op haar mondje gevallen. Waar het in woorden knettert, broeit er wat anders. Ondertussen probeert Fadime Çelik (Gonca Karasu), beleidsmedewerker van de gemeente, Aad en Tony te overtuigen 10.000 euro vergoeding aan te nemen en vrijwillig te vertrekken. Want anders worden ze gewoon uit huis gezet. Het is tegen dovemans oren, terwijl Fadime, die zelf in de wijk heeft gewoond, wordt weggezet als verrader. De Iraanse Sepher (Reza Mirjalali) is de postbode van de leeggelopen wijk, maar inmiddels al man van oud papier. Ondertussen tikt de klok door…

De kracht van de voorstelling zit in de dialogen. Het woordgebruik is soms heel poëtisch, dan weer heel erg direct. Een grap, hoe zwartgallig ook, is nooit heel ver weg. Door ook een stel toekomstige bewoners (Sarah ten Pas en Tom Muller) in een bakfiets op te voeren, wordt mooi geschetst hoe ieder zijn eigen beleving heeft. Menselijke gedachten die we allemaal kunnen begrijpen. Het einde van Aads tijd in de wijk is hun nieuwe begin. Het belang van Aad als oude man staat deels lijnrecht tegenover zijn jonge kleindochter. Ook het perspectief van Fadime, wiens ouders al eerder ervaring hadden met het verlaten van een geliefde plek, contrasteert mooi met de beleving van Aad en Tony, die voor het eerst worden weggerukt van hun wortels.

De veelzijdigheid van de wijk zet zich min of meer door in de muziek, waarin alle genres voorbijkomen, zoals blues, rock en hoempa pa. Van intense ballads tot feestmuziek.  Sepher, die ook meespeelt met het orkest, zingt zelfs een nummer in Farsi. Er is een ondersteunend koor, die voor extra volume zorgt, en soms deels de enscenering bepaalt, en een live-band die lekker klinkt.

Tombola zou zich in elke wijk, waar stadsvernieuwing een rol speelt, kunnen afspelen. Het persoonlijke drama van de personages wordt fraai gespeeld door de cast. Ondanks de pittige verhaallijn zit er echter genoeg verlichtende humor in het stuk. Het gedicht ‘100 manieren om sorry te zeggen’ van Tony is bijvoorbeeld hilarisch. De onsmakelijke gedachte van het erven van een kunstgebit eveneens.

Wie een bezoek aan Tombola brengt, doet er wel goed aan te beseffen dat het een ijsbaan is, en de temperatuur binnen dus aan de koude kant is. Zelfs bij teleurstellende buitentemperaturen van dit moment, dus als het kwik volgend weekend inderdaad tot 30 graden stijgt, zal het contrast nog veel groter zijn.

- Jeroen Schat